Perseketuan NNMB: Bersatu Kita Teguh, Bercerai Kita Roboh
Friday, April 10, 2009 at 2:17 AM | 0 comments  
Saya Anak Bangsa Malaysia Pictures, Images and Photos

PENGENALAN
Memetik pepatah Melayu yang mengatakan “bersatu kita teguh, bercerai kita roboh. Pepatah ini bermaksud bahawa dengan kesepaduan atau dan kerjasama dalam sesebuah komuniti mahupun organisasi akan membuahkan hasil yang lumayan lagi menguntungkan dan tanpa penyatupaduan akan menyebabkan kemunduran yang menjurus kepada kehancuran. British telah menjalankan beberapa dasar ekonomi dalam merealisasikan matlamat mereka yang berorientasikan kepada keuntungan semaksimum yang mungkin daripada kekayaan sumber bahan mentah di Tanah Melayu.

British telah memperkenalkan sistem residen di Tanah Melayu yang kemudiannya menjadi batu loncatan serta pencetus kepada pembentukan Persekutuan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (NNMB) pada tahun 1895. Sememangnya British mempunyai inisiatif tersendiri dalam memanipulasi masalah yang melanda mereka ketika permulaan proses penjajahan di Tanah Melayu. Akibat daripada dasar-dasar yang bercirikan ekonomi, wujud permasalahan dalam merealisasikan objektif ekonomi mereka. Ternyata masalah ini sebenarnya wujud hasil daripada dasar-dasar ekonomi British yang telah dilaksanakan di setiap negeri yang telah dikuasai.

Oleh sebab itulah untuk menyelamatkan krisis kantung pendapatan, British telah melancarkan Persekutuan iaitu menggabungkan keempat-empat negeri yakni Selangor, Pahang, Negeri Sembilan dan Perak dengan tujuan pentadbiran dan dasar-dasar ekonomi yang seragam dapat dilaksanakan. Dengan penyatupaduan antara setiap negeri maka segala masalah dapat diselesaikan secara kerjasama seterusnya membuktikan betapa rasionalnya pepatah di atas dalam konteks penyelesaian masalah dasar-dasar ekonomi British.

DASAR-DASAR EKONOMI BRITISH
Di sini akan diperincikan secara keseluruhan bagaimana akibat daripada dasar-dasar ekonomi yang dilaksanakan oleh British di setiap negeri telah mendorong kepada pembentukan Persekutuan NNMB pada tahun 1895.

SISTEM RESIDEN
Menjelang tahun 1895, pegawai-pegawai British di Negeri-Negeri Selat (NNS) dan London mendapati sistem residen yang dijalankan tidak berjalan lancar dan dikhuatiri hasrat mereka akan sukar dicapai. Hal ini berikutan daripada setiap negeri yang telah berada dalam genggaman British ditadbir oleh seorang residen dan corak kemajuan adalah mengikut kebijaksanaan dan kemahiran residen. Dengan kata lain residen seumpama arkitek kepada proses kemajuan sesebuah negeri. Sekiranya residen itu sendiri terkial-kial dalam menjalankan dasar-dasar British maka objektif British pastinya terkubur.

Kita sedia maklum bahawa tiada wujud pun satu garis panduan kepada setiap residen yang dilantik dan tiadanya keseragaman dalam setiap negeri. Residen akan mengkoreksi minda mereka mengikut kepakaran masing-masing dalam menjalankan dasar British. Setiap perkara pula perlu mendapat persetujuan gabenor NNS dan Pejabat Tanah Jajahan di London. Kita dapat menilai bahawa semua ini akan mendatangkan masalah kerana apabila kepesatan dalam ekonomi semakin rancak, residen sepatutnya membuat keputusan segera tanpa persetujuan daripada NNS dan Pejabat Tanah Jajahan di London. Kesulitan ini akan mengundang kepada kerisauan para pedagang British yang mahu melabur di Tanah Melayu kerana mereka tidak mahu kelewatan pentadbiran residen dalam menguruskan hal berkaitan ekonomi sedikit sebanyak merugikan pelaburan mereka. Dapat kita lihat antara residen di Perak iaitu Hugh Low dan residen di Selangor iaitu J.G.Davidson. Kebijaksanaan Hugh Low menjalankan pentadbiran telah memajukan Perak dan berjaya melangsaikan hutang hanya dalam masa 6 tahun pemerintahannya. Berlainan pula dengan J.G.Davidson yang kurang disenangi rakyat kerana kurang berdiplomasi dalam pentadbiran sehingga wujudnya masalah yang mungkin menggagalkan objektif ekonomi British. Perkara ini berlaku kerana Hugh Low lebih berpengalaman dalam pergaulan dengan masyarakat Tanah Melayu dan pernah berkhidmat di Labuan selama 30 tahun berbanding dengan J.G.Davidson yang kurang arif tentang masyarakat Tanah Melayu. Ternyata kebijaksanaan residen amat penting dalam memainkan peranan memenuhi matlamat dan objektif ekonomi British.

Sistem pungutan cukai terutamanya telah menyebabkan kecelaruan atau huru-hara berlaku di sesetengah negeri yang ditadbir residen. Di Perak, Hugh Low telah berjaya mengekalkan sistem feudal masyarakat tradisional Melayu iaitu para pembesar menjalankan hasil kutipan cukai dalam bentuk tunai namun mereka diberi gaji atau elaun walaupun terikat dengan peraturan British. Tapi berlainan pula dengan halnya di Pahang iaitu residennya J.P.Rodger telah menghapuskan sistem feudal masyarakat Melayu secara langsung dengan melantik beberapa pegawai Inggeris untuk mengutip cukai dan ini telah menaikkan kemarahan rakyat Pahang terutamanya para pembesarnya seperti Dato Bahaman. Disebabkan pengambilalihan hak memungut cukai, Dato Bahaman memberontak dan untuk mengelakkan “pisang berbuah dua kali” seperti di Perak, British berasakan amat perlu untuk mewujudkan keseragaman pentadbiran setiap negeri bagi menjamin keamanan. Dari aspek keamanan pula timbul masalah British dalam meminimumkan kos kewangan dalam menampung dan membanteras pemberontakan setiap negeri. C.P.Lucas dalam laporannya menegaskan penubuhan persekutuan perlu dilihat dari segi aspek keselamatan negeri Melayu dan Negeri-negeri Selat. British perlu mewujudkan satu pasukan keselamatan pertahanan dalam NNMB mengelakkan kerugian berlaku kerana British terpaksa mengeluarkan wang yang banyak untuk mengupah sepoi dari India dan Hong Kong dan mengimport bekalan senjata bagi mengatasi pemberontak di Perak dan Pahang.

Penubuhan Persekutuan akan mewujudkan tentera persekutuan sendiri yang akan dikerah semasa berlaku ancaman terhadap NNMB dan negeri-negeri yang dalam perjanjian tersebut akan memberikan sumbangan kewangan atau perkhidmatan dalam pertahanan . Oleh sebab itulah British berasakan keseragaman antara setiap negeri perlu diwujudkan dan garis panduan pentadbiran diseragamkan untuk melicinkan proses pentadbiran seterusnya mencapai objektif ekonomi British. Dengan adanya Persekutuan NNMB, setiap residen di setiap negeri akan tertakluk kepada peraturan dan panduan yang digubal. Penyelarasan dan keseragaman kuasa residen di setiap negeri akan menjamin kepada kejayaan objektif ekonomi British.

PERLOMBONGAN
Peribahasa “di mana ada gula di situ ada semut” memperlihatkan kepada kita dalam konteks ini kedatangan British ke Tanah Melayu sebenarnya telah didorong oleh kekayaan sumber bahan mentah terutamanya bijih timah di Tanah Melayu. Revolusi Perindustrian yang sedang rancak di Eropah telah menyebabkan persaingan antara kuasa-kuasa besar iaitu British, Jerman, Itali, dan Rusia. British sedar akan hal ini lalu mengambil keputusan untuk mencari tanah jajahan bagi menjamin bekalan bahan mentah secara berterusan.

Kekayaan hasil bijih timah yang terdapat di Tanah Melayu contohnya di Sungai Ujong (Negeri Sembilan), dan Larut (Perak) telah menyebabkan British mula menjalankan proses penjajahan yang bermatlamatkan ekonomi semata-mata. Objektif mereka ingin mendapatkan seberapa maksimum keuntungan dan bekalan bahan mentah dalam menjamin kedudukannya di Eropah. Pelbagai dasar yang telah dibuat antaranya membawa masuk imigran dari China sebagai tenaga kerja dalam perusahaan bijih timah. British juga memperkenalkan teknologi kapal korek dan enjin berwap yang dikatakan mampu memenuhi objektif ekonomi British berbanding cara melombong orang Cina. Teknologi ini berjaya meningkatkan produktiviti hasil bijih timah seterusnya meningkatkan hasil pendapatan British.

Walau bagaimanapun. hanya sesetengah negeri sahaja berjaya memenuhi objektif ekonomi British misalnya Perak dan negeri-negeri lain yang tidak seragam sistemnya mundur sedangkan ini bertentangan dengan objektif ekonomi British yang mahukan semua negeri maju agar pendapatannya meningkat. Oleh sebab itulah perlunya penyelarasan dan keseragaman setiap negeri kerana dengan adanya perkongsian idea dan teknologi dalam perlombongan bijih timah, maka objektif ekonomi British akan tercapai dan negeri yang sudah mengamalkan teknologi perlombongan boleh berkongsi dengan negeri-negeri yang belum mempraktikkannya dalam perlombongan bijih timah. Permasalahan ini hanya akan terjawab dengan adanya Persekutuan NNMB yang membolehkan interaksi ekonomi antara setiap negeri wujud.

KEMASUKAN BURUH
Kita sedia maklum bahawa British sememangnya mahu mendapatkan keuntungan semaksimum yang mungkin daripada perlombongan bijih timah dan oleh sebab itulah British telah menggalakkan para pemodal melalui undang-undang Tanah yang diperkenalkan dengan membuka lebih banyak kawasan baru untuk diterokai sumbernya. Campur tangan British dalam pentadbiran ekonomi selepas kedatangan residen menyebabkan pengenalan peraturan baru berkaitan dengan undang-undang tanah telah dalam memastikan eksploitasi ekonomi lebih berkesan.

Perspektif yang dilihat dalam buruh ini akan diperincikan daripada aspek sistem pengambilannya. Buruh cina yang diambil melalui beberapa sistem iaitu sistem tiket kredit. Sistem ini antara sistem terawal dalam pengambilan buruh dari China oleh para pemodal. Broker kuli yang bertindak sebagai orang tengah akan pergi sendiri ke China untuk merekrut seberapa banyak buruh ke Tanah Melayu. Di sinilah berlaku pengeksploitasian terhadap manusia iaitu broker tadi akan menggunakan pelbagai cara untuk memujuk rakyat China berhijrah contohnya penipuan. Perkara ini berlaku kerana prinsip “banyak untung, banyak komisen”. Keuntungan yang banyak akan diperoleh sejajar dengan jumlah buruh diperoleh. W.L.Blythe menyatakan sistem ini tidak ubah seperti perdagangan binatang dan melanggar asasi sebagai manusia. Ternyata penindasan terhadap buruh berlaku iaitu buruh-buruh dilayan secara kasar dan kebajikan mereka tidak dititikberatkan.

Begitu juga dengan pengambilan buruh dari India iaitu melalui buruh kontrak yang lebih menjurus kepada penindasan semata-mata. Sistem Kangani yang diwujudkan juga berorientasikan penganiayaan buruh-buruh. Kangani yang tidak bertanggungjawab akan menyeleweng gaji yang sepatutnya diberikan kepada para buruh dan buruh tersebut hanya diberi makan sahaja. Jelaslah sistem pengambilan buruh yang dijalankan telah menampakkan riak-riak penindasan dan cuba kita fikirkan sejenak dari sudut moral para buruh berkaitan dengan objektif ekonomi British. Seharusnya moral dan kebajikan para buruh perlu dijaga kerana ini mempengaruhi usaha ke arah merealisasikan objektif ekonomi British. Sekiranya buruh-buruh berasa tertekan dan kurang bermotivasi, bagaimanakah British mahu mencapai objektifnya andai produktiviti tidak memuaskan. Lebih ditakuti lagi sekiranya buruh tersebut melarikan diri akibat ditindas dan siapa lagi mahu mengerjakan kawasan perlombongan yang telah dibuka.

Oleh sebab itulah British menyedari akan hal ini dan perlunya penyelarasan dari segi undang-undang buruh ini dari segi pengambilannya dan kebajikan. Dengan penyelarasan serta pemantauan yang dijalankan, buruh-buruh tidak lagi tertindas dan lebih bermotivasi menjalankan kerja-kerja perlombongan seterusnya mencapai objektif ekonomi British melalui peningkatan hasil produktiviti perlombongan.

PEMBANGUNAN INFRASTURTUR
Umum mengetahui bahawa British mempunyai matlamat tersendiri di sebalik penjajahannya di Tanah Melayu iaitu mengaut seberapa banyak secara maksimum keuntungan daripada pengeksploitasian terhadap kekayaan hasil bahan mentah khususnya bijih timah di Tanah Melayu dan objektif ini sebenarnya dapat dicapai melalui kemajuan dalam infrastruktur iaitu dengan mewujudkan beberapa jaringan perhubungan bagi memudahkan proses penghantaran sumber secara berkesan serta efisien.

Negeri-Negeri Melayu sebelum persekutuan 1895 berada dalam unit politik yang berasingan walaupun di bawah teraju British melalui residen yang dilantik. Oleh itu, sistem perhubungan yang dibina hanya terbatas kepada sempadan negeri-negeri tersebut kerana tiada usaha yang dilakukan untuk menyelaraskan dasar dalam keempat-empat buah negeri atau merancang projek-projek pembangunan seperti menyambung jalan raya. Pada tahun 1884 jalan raya telah dibina menyambung Kuala Lumpur ke sempadan negeri Perak, Pahang, dan Sungai Ujung. Seterusnya, pada tahun 1887, jalan raya Kuala Kangsar ke tanjung Malim telah siap dibina. Pada tahun 1882, landasan keretapi pertama dibina dari Taiping ke Port Weld dan tahun 1883, jalan kereta api yang menghubungkan Kuala Lumpur ke Kelang disiapkan.

Kemajuan dalam bidang komunikasi juga wujud dalam Tanah Melayu yang telah wujud talian telegraf antara Kuala Lumpur dengan Melaka pada tahun 1886. Namun di negeri selainnya tidak wujud hubungan komunikasi melalui telegraf dan ini telah memaksa British mewujudkan satu sistem sosiobudaya yang seragam bagi melicinkan pentadbiran dengan adanya komunikasi antara satu sama lain. Penubuhan persekutuan 1895 akan memantapkan sistem perhubungan serta komunikasi setiap negeri di bawah British dengan terbinanya sambungan sistem perhubungan yang sedia ada di setiap negeri bagi meningkatkan keberkesanan eksploitasi terhadap sumber alam khususnya bijih timah dan ladang getah di negeri-negeri berkenaan kerana kos pengangkutan bijih timah akan dapat dikurangkan dan diangkut dalam kuantiti yang banyak dalam masa yang singkat untuk dieksport. Akhirnya dengan kewujudan keseragaman melalui Persekutuan NNMB pada 1895, Frank Swettenham berjaya juga membuka jaringan jalan kereta api merangkumi seluruh Tanah Melayu ini membolehkan para pemodal menerokai kawasan pertanian secara liberal atau bebas. Perkara ini jelas menambah lesung pipit dan riak-riak kegembiraan kepada pihak British kerana objektif mereka yang berorientasikan keuntungan semaksimum yang mungkin akan mudah direalisasikan.

KESURAMAN EKONOMI PAHANG
“Indah khabar dari rupa”. Sengaja diungkap peribahasa ini bagi menggambarkan ketamakan dan kerakusan British menjalankan dasar-dasar penjajahannya di Tanah Melayu sehingga tercetusnya tragedi atau aksi “tersilap langkah” di Pahang. Menjelang tahun 1880-an, beberapa orang pegawai British mempercayai Pahang merupakan negeri terkaya dan mereka menjangka kekayaan hasil bumi di Pahang akan menjamin keuntungan mereka berlipat ganda berbanding di Perak.

Weld turut optimis tentang peluang British mengaut seberapa banyak keuntungan dari Pahang dengan mengatakan “dengan keluasan melebihi Perak, Pahang sememangnya kaya dengan hasil bumi dan membuka laluan perdagangan kepada kita”. Clifford juga ada menyatakan masa depan British cerah dengan adanya negeri yang besar, cantik dan amat bernilai. Akibatnya mereka telah menjalankan inisiatif tersendiri dalam usaha untuk menjajah Pahang walaupun dinasihati oleh Pejabat Tanah Jajahan di London supaya tidak menambahkan beban yang sedia ada. Walau bagaimanapun nasihat itu tidak berjaya menghalang kebodohan pegawai tersebut kerana mereka masih bertekad untuk merealisasikan objektif dasar ekonomi British yang mahukan keuntungan semaksimum yang mungkin. Akhirnya mereka berjaya menguasai Pahang dan menjalankan dasar-dasar ekonomi British dengan mengadakan aktiviti perlombongan dan sebagainya.

Pada tahun 1892, Pahang mengalami keadaan ekonomi yang teruk apabila terpaksa meminjam dengan Negeri-negeri Selat (NNS) sebanyak $600,000. Masalah tersebut diburukkan lagi apabila berlaku pemberontakan Pahang menyebabkan hutang dengan NNS meningkat lagi sebanyak $ 57,000 dan $ 100,000 daripada Perak dan Selangor. Longgokan bijih timah yang berkurangan dan kekurangan orang Cina di Pahang secara tidak langsung menyebabkan kerajaan British kehilangan sumber kutipan cukai seperti cukai arak, lombong dan sebagainya. Selain itu, masalah kesukaran aktiviti perlombongan dan masalah geografi seperti banjaran gunung yang tinggi yang memisahkan Pahang dengan negeri pantai Barat dan musim tengkujuh menyebabkan penutupan lombong di Kuala menghalang pembangunan.

Hasil cukai dari Timah tidak pernah melebihi 5 % jumlah NNMB dan tidak pernah cukup menampung keperluan Pahang sendiri. Pada tahun 1891-1895, NNS tidak mampu memberikan pinjaman lagi kepada Pahang. Justeru, C.P Lucas iaitu Pegawai Tetap di Pejabat Tanah Jajahan mencadangkan pembentukan Persekutuan dengan harapan negeri-negeri yang kaya seperti Perak dan Selangor dapat membantu mengatasi masalah kewangan Pahang. Perbendaharaan yang ditubuhkan dalam NNMB membolehkan British lebih mudah mendapat saluran pinjaman bagi membangunkan ekonomi di Pahang di sinilah kita dapat lihat dengan semangat “berat sama dipikul, ringan sama dijinjing” diamalkan British dalam menyelesaikan masalah Pahang.

KESIMPULAN
Sudah terang lagi bersuluh terbukti bahawa pelaksanaan beberapa dasar ekonomi British untuk merealisasikan matlamat serta objektif ekonomi British mengundang atau mendorong kepada pembentukan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu(NNMB) pada tahun 1895. Penjajahan terhadap Tanah Melayu yang berorientasikan keuntungan ekonomi melalui beberapa dasar seperti pentadbiran residen, pengambilan buruh asing, perlombongan, perhubungan serta yang terutama sekali iaitu masalah ekonomi di Pahang menampakkan kelonggaran yang wajar untuk mengelakkan tragedi “yang dikejar tak dapat, yang dikendong berciciran”. British telah mengambil langkah untuk menyatukan kesemua negeri iaitu Selangor, Perak, Pahang dan Negeri Sembilan di bawah satu koloni pemerintahan yang diterajui oleh Residen Jeneral pada tahun 1895. Setiap residen tertakluk kepada arahan dan peraturan Residen Jeneral. Residen Jeneral pertama di Tanah Melayu dalam NNMB ialah Frank Swettenham dan beliaulah mencorakkan pentadbiran berbentuk persekutuan ini dengan keseragaman dan setiap bidang meliputi ekonomi, politik dan sosial antara negeri diselaraskan(desentralisasi). Apa yang pasti pemusatan kuasa oleh British melalui Residen Jeneral semakin berleluasa dan sudah pasti Sultan mahupun Raja-Raja Melayu semakin keruncingan pengaruh serta kuasa dan hanya mampu menggigit jari memerhatikan negerinya dijamah warga asing iaitu British.

BIBLIOGRAFI
Abdul Rahman Ismail, Sejarah Kenegaraan dan Politik, Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, 2007.
Azmah Abdul Manaf, Sejarah Sosial Masyarakat Malaysia, Kuala Lumpur: Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd, 2001.
B.W. Andaya dan L.Y. Andaya, Sejarah Malaysia,Kuala Lumpur: Macmillian Publishers Sdn. Bhd, 1982.
Cheah Boon Kheng dan Abu Talib Ahmad, Kolonialisme di Malaysia dan Negara-Negara lain, Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn. Bhd, 1990.
C. D. Cowan, Tanah Melayu Kurun Kesembilan-belas (Asal- usul Penguasaan Politik British), Dewan bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur, 1970.
Emily Sadka, Journal of Sir Hugh Low, Perak,1877, JMBRAS, 1954, hl. 80-81.
H.S.Barlow, Swettenham, Kuala Lumpur: Southdene Sdn. Bhd, 1995.
Joginder Singh Jessy, Sejarah Tanah Melayu (1400-1959), Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, 1978.
Mardiana Nordin, Pengajian Malaysia, Shah Alam: Fajar Bakti Sdn. Bhd, 2000.
Mohd Isa Othman, Sejarah Malaysia (1800-1963), Kuala Lumpur: Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd, 2002.
Posted by Mustakim Bin Suhaili
Kejatuhan Turki Uthmaniyah: Berakhirnya Institusi Khilafah
at 2:06 AM | 2 comments  

"Peta dan Kelengkapan Perang Uthmaniyah"

1.0 Pengenalan
Pembentukan kerajaan Turki merupakan proses sejarah yang panjang dan tidak terjadi dengan tiba-tiba. Dalam sejarahnya selama lima abad iaitu bermula pada akhir abad ke-13 hingga awal abad ke-19 kerajaan Turki Uthmaniyah telah mengalami pasang surut. Pada satu sudut, dapat dilihat sebuah sistem politik yang diwarisi dari Kerajaan Turki Saljuk dan mengalami perkembangan yang gemilang dan akhirnya mengalami kemerosotan.

Empayar Turki Uthmaniyah telah diasaskan oleh Uthman 1 yang mengistiharkan kemerdekaan wilayah Uthmaniyah pada tahun 1299. Wilayah ini mula berkembang melalui penaklukan Constatinople oleh Muhammad Al-Fatih pada tahun 1453 dan terus gemilang semasa pemerintahan Sulaiman Al-Qanuni. Namun selepas kemangkatan Sulaiman Al-Qanuni pada tahun 1566 berlaku kemerosotan dalam empayar Turki Uthmaniyah. Malang yang menimpa ini adalah lantaran kelemahan-kelemahan yang wujud dalam kerajaan Turki Uthmaniyah yang telah membawa kepada kejatuhan empayar yang telah mencapai zaman kegemilangan.

Keruntuhan empayar yang telah mencapai kegemilangan ini merupakan peristiwa yang kompleks bagi sebuah masyarakat Islam dari sebuah kerajaan menuju negara moden. Pada proses keruntuhannya, Turki Uthmaniyah merupakan wilayah yang besar meliputi semenanjung Balkan, Asia Kecil, Arab Timur Tengah, Mesir dan Afrika. Namun, akibat daripada pelbagai faktor yang akhirnya membawa kepada kejatuhan Empayar Uthmaniyah sehingga memberi kesan kepada negara-negara Islam di sekitarnya yang turut terkena tempias akibat kemerosotan Turki Uthmaniyah.

2.0 Faktor-Faktor Kejatuhan Empayar Turki Uthmaniyah
Terdapat pelbagai faktor yang menyebabkan kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah. Antara faktor yang membawa kejatuhan empayar ini adalah disebabkan beberapa aspek iaitu politik, ekonomi, sosial dan pengaruh luar yang meresap masuk dalam kerajaan. Justeru kelemahan-kelemahan ini telah mendorong kepada keruntuhan empayar Turki Uthmaniyah.

2.1 Politik
Faktor politik merupakan perkara pokok yang menyebabkan empayar Turki Uthmaniyah mengalami kemerosotan. Faktor politik ini termasuk kelemahan kepimpinan, pentadbiran dan pemerintahan yang tidak teratur serta ketenteraan yang lemah. Hal ini merupakan pendorong ke arah kehancuran empayar Turki Uthmaniyah.

Setelah kemangkatan Sulaiman Al-Qanuni empayar Turki mula memperlihatkan kejatuhan dan kemunduran. Hal ini adalah lantaran daripada kelemahan sultan, baik dalam keperibadian serta yang paling utama dalam kepimpinannya. Kelemahan ini dapat dibuktikan dengan sikap sultan itu sendiri yang mementingkan hiburan dan kesenian sehingga menyebabkan kerosakkan moral. Contohnya, Sultan Murad III telah dikuasai oleh nafsu sepanjang pemerintahan sehingga mempunyai 118 orang anak. Di samping itu, Sultan Ibrahim membunuh 100 000 orang dan menyaksikan sendiri pembunuhan 25 000 orang daripadanya. Kehidupan sultan yang hidup bermewah-mewah akhirnya mendorong perlakuan tidak bermoral yang telah membawa kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah.

Umum mengetahui bahawa Turki Uthmaniyah mempunyai pemimpin silih berganti. Namun, tidak dinafikan bahawa keadaan ini telah menyumbang kepada kejatuhan Turki Uthmaniyah kerana masalah perebutan takhta dalam kalangan pembesar dan pemerintah. Sistem syura tidak diamalkan dan pemilihan pemimpin kebiasaannya adalah berdasarkan kekuatan. Keadaan ini telah mendorong ke arah peperangan antara putera-putera raja yang menyebabkan ketidakstabilan politik dan kepimpinan yang menurun. Kelemahan kepimpinan ini menyebabkan kerajaan dikuasai oleh anggota-anggota harem atau kelompok tertentu dalam istana. Kelemahan dalam pentadbiran dan pemerintahan ini telah ditunjukkan dalam pemerintahan selepas kemangkatan Sulaiman Al-Qanuni dan mengakibatkan keruntuhan empayar Turki Uthmaniyah. Hal ini dapat dilihat semasa pemerintahan Ibrahim dipengaruhi oleh Bonda dan tiga orang isterinya yang masuk campur dalam pemerintahan untuk menyingkirkan Wazir Agung Kara Mustafa. Keadaan ini membawa kepada kejatuhan Turki Uthmaniyah.

Pertahanan merupakan aspek terpenting dalam politik sesebuah negara. Oleh itu, kelemahan dalam sistem ketenteraan merupakan penyumbang kepada kejatuhan kerajaan Turki Uthmaniyah. Kemerosotan ini bermula dengan kelemahan disiplin ketenteraan dalam kalangan pegawai atasan. Hal ini disebabkan oleh pertandingan ketenteraan yang sebenarnya telah ditinggalkan yang menyebabkan putera-putera raja yang berpontensi telah disisihkan dan memilih putera sulung kerana perkara ini memberi kebebasan kepada para pegawai. Hal ini dapat dibuktikan dengan perlantikan Bayezid 1 dan Salim II dipilh bukan berdasarkan kemampuan yang unggul. Di samping itu kelemahan ketenteraan juga dapat dilihat melalui penghapusan aristokrasi tentera lama yang menjadi saingan kepada kuasa kerajaan. Penghapusan ini menyebabkan sistem tentera hamba mejadi terbatas kerana seksyen ketenteraan yang dominan dalam angkatan tentera telah membenarkan anak-anak pegawai mendapat pangkat, lantas menghapuskan asas disiplin dalam tentera. Jelaslah bahawa faktor politik yang akhirnya telah membawa kepada kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah.

2.2 Ekonomi
Kelemahan dalam tadbir urus ekonomi merupakan punca kepada tercetusnya kemerosotan dalam kerajaan Turki Uthmaniyah. Kelemahan adalah disebabkan perlantikan jawatan yang bukan didasari oleh kebolehan. Hal ini dibuktikan melalui jawatan memungut cukai diberikan kepada sesiapa sahaja yang berikrar untuk memberi sumbangan kutipan yang besar kepada perbendaharaan negara. Keadaan ini bertambah buruk apabila kadar cukai yang tinggi dikenakan membebankan rakyat. Kelemahan ini mendorong kepada kemerosotan Turki Uthmaniyah.

Perdagangan yang lembab menyebabkan kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah. Kegiatan perdagangan merupakan suntikan dalam membangunkan ekonomi Turki Uthmaniyah. Kelemahan ini disebabkan oleh saingan dengan negara Eropah yang semakin maju dalam bidang perdagangan. Hal ini dapat dibuktikan pada abad ke-16, Turki Uthmaniyah bersaing dengan Portugis untuk menguasai jalan perdagangan di perairan India. Dalam pada itu, sistem kapitalisme yang diperkenalkan di Eropah menyebabkan revolusi perindustrian muncul dan menenggelamkan industri tradisional masyarakat Turki. Selain itu, kemunduran dalam ekonomi Tuki adalah akibat berlaku peperangan yang tidak pernah berhenti. Pendapatan yang semakin berkurang dan dibebankan dengan belanja negara yang semakin besar termasuk perbelanjaan perang mendorong kepada kemelesetan ekonomi Turki Uthmaniyah. Kesannya, kegemilangan Turki dari aspek ekonomi semakin suram dan menuju kejatuhan.

2.3 Sosial
Masalah sosial seperti pemberontakan, ajaran Islam telah diselewengkan dan rasuah telah menyebabkan berlakunya kejatuhan Turki Uthmaniyah. Pemberontakan merupakan faktor terpenting dalam kejatuhan empayar yang terbilang ini kerana tiada lagi penyatuan antara golongan pemerintah dan rakyat jelata. Keadaan dapat dilihat apabila berlaku pemberontakan dalam kalangan puak Kurdish, puak Druze di Syiria, tuan-tuan tanah tentera di Anatolia dan Janissari di ibu kota yang ingkar dan suka memberontak telah mengganggu tumpuan tentera empayar menentang Austria, Poland dan Safavi. Pemberontakan ini mencetuskan masalah dalaman yang teruk sehingga membawa kepad kejatuhan Turki Uthmaniyah.

Gejala rasuah yang semakin berleluasa merupakan faktor kritikal yang menyumbang kepada kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah. Rasuah telah menyerap dalam kalangan pegawai atasan menyebabkan pentadbiran menjadi lumpuh disebabkan pemimpin yang tamak haloba. Hal ini dapat dibuktikan apabila Sulaiman sendiri meminta hadiah daripada orang yang hendak dilantiknya pada waktu perlantikan dan mereka perlu juga berbuat demikian pada peringkat bawahan untuk menampung kos tersebut. Gejala rasuah ini telah menimbulkan kekacauan dalam pemerintahan dan melemahkan kedudukan kerajaan khususnya semasa pemerintahan Sultan Mustafa IV kerana bebanan cukai yang tinggi untuk memperkayakan individu yang dilantik untuk mengutip cukai dan memberi hadiah kepada pembesar yang membantunya memperoleh jawatan berkenaan. Oleh itu, rasuah merupakan faktor yang mendorong kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah.

Keruntuhan akhlak dan kurang penghayatan Islam sedikit sebanyak mempengaruhi kejatuhan empayar agung ini. Ajaran Islam telah dicemari dengan ajaran khurafat, tahayyul, amalan tasawuf yang melampaui batas tanpa menghiraukan tugas wajib iaitu untuk berjihad dan menegakkan amar makruf serta mencegah yang mungkar. Di samping itu, golongan istana juga terlibat dalam krisis moral dengan adanya pesta yang dilengkapi dengan minuman keras, dendangan musik dan para dayang yang menghiburkan para pembesar negara. Jelaslah bahawa permasalahan sosial yang berlaku telah menyebabkan kejatuhan emapayar Turki Uthmaniyah.

2.4 Pengaruh Luar
Kebangkitan kekuatan Eropah telah menjadi faktor kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah. Kemajuan dari aspek ilmu pengetahuan yang telah dicapai oleh Eropah telah mendorong perluasaan kuasa atau imperialisme Barat berlaku. Gerakan-gerakan renaisans melahirkan perubahan-perubahan yang besar dalam sejarah dunia iaitu kebangkitan Eropah dan kemunduran kerajaan Islam di empayar Turki Uthmaniyah. Hal ini telah melumpuhkan Turki Uthmaniyah akibat daripada saingan kuasa-kuasa Eropah.
Peperangan demi peperangan dengan kekuasaan Eropah telah memperlihatkan kekalahan kerajaan Turki Uthmaniyah. Hal ini dapat dilihat melalui peperangan dengan Austria sekitar tahun 1682-1689 yang menyebabkan kerugian yang besar bagi Turki Uthmaniyah. Penyatuan bangsa Eropah untuk menentang Turki telah menawan Hungary, kota Budapest, wilayah Transilvania dan beberapa wilayah yang melemahkan pertahanan Turki Uthmaniyah. Kejatuhan Turki Uthamniyah semakin terserlah akibat kekalahan dalam peperangan. Penyatuan Prince Eugene of Savoy dengan tentera Austria telah mengalahkan Turki dalam Peperangan Petewarden pada tahun 1716. Kekalahan ini merupakan faktor kejatuhan Turki Uthmaniyah.

Selain itu, siri perjanjian dengan negara Eropah yang akhirnya membawa kepada kejatuhan kerajaan Turki Uthmaniyah. Perdamaian melalui perjanjian menyebabkan Turki semakin lemah yang akhirnya membawa kemerosotan. Hal ini dapat dibuktikan melalui Perdamaian Passarowit yang ditandatangani pada Julai 1718 menyebabkan Turki kehilangan Timsuar, Belgrad, sebahagian besar negeri Serbia dan negeri Rumania. Perjanjian Radsin telah ditandatangani selepas kekalahan Turki kepada Russia dan menyebabkan sultan Turki terpaksa menyerahkan Ukraine kepada Russia dan membuka perniagaan kepada bangsa Cossack di Laut Hitam setelah mengusainya selama beberapa abad. Jelaslah pengaruh luaran merupakan punca kepada kejatuhan kerajaan Turki Uthmaniyah terutamanya kebangkitan semula Eropah selepas berlakunya zaman gelap.

3.0 Kesan Terhadap Negara-Negara Islam
Kejatuhan Turki Uthmaniyah secara tidak langsung telah memberi kesan kepada negara-negara Islam dalam aspek politik, ekonomi dan sosial. Hal ini merupakan petunjuk kepada pengakhiran kegemilangan kerajaan Islam yang dahulunya telah berkembang pesat. Rentetan kejatuhan ini menyerlah ketika Mustafa Kamal Antartuk mengisytiharkan Turki sebagai negara republik.

3.1 Politik
Kejatuhan Turki Uthamniyah telah memberi kesan kepada negara Islam yang lain dari aspek politik. Antaranya ialah kehilangan institusi khilafah dalam kerajaan Islam dan perpecahan negara-negara Islam di bawah satu pemerintahan. Hal ini telah memberi kesan yang buruk dalam politik negara Islam. Apabila kejatuhan Turki Uthmaniyah, setelah bertukar menjadi negara republik menyebabkan institusi khalifah telah hilang dan membawa kesan yang buruk kepada suasana politik negara Islam. Hal ini bermula selepas Mustafa Kamal menggantikan Kesultanan Uthmaniyah dan menjadi Pemoden Turki muda dan membawa perubahan dalam sistem politik Turki. Negara Islam turut mendapat kesannya kepada negara Iran di bawah pemerintahan Reza Shah yang memperkenalkan sebuah parti sahaja, sama dengan Parti Republikan Rakyat Antartuk. Pembaharuan ini telah melenyapkan sistem pemerintahan Khalifah di negara-negara Islam.

Kesan yang jelas kelihatan adalah perpecahan wilayah umat Islam yang dulunya di bawah pemerintahan Turki Uthamaniyah. Kelemahan Turki menyebabkan negara di bawah naungannya telah membebaskan diri dan di takluk oleh pihak Eropah. Pemberontakan oleh negara seperti Montenegro, Bosnia, Balkan, Prins Milaan, Serbia, Herzegovina dan di tempat-tempat lain membebaskan diri menyebabkan perpecahan negara umat Islam. Hal ini dibuktikan lagi dengan perpecahan wilayah Turki Uthamaniyah. Raja Husein hanya dapat menguasai tidak lebih dari bumi Hijaz. Raja Faizal pula yang telah berusaha memerdekakan bumi Syam dari kuasa Turki. Jelaslah bahawa kejatuhan Turki memberi implikasi kepada negara-negara Islam yang lain.

3.2 Ekonomi
Ekonomi negara-negara Islam turut mendapat kesan akibat daripada kejatuhan empayar Turki Uthmaniyah. Kemerosotan ekonomi Turki akibat perang kerana negara terpaksa membuat perbelanjaan yang besar untuk biaya perang. Hal ini telah menyebabkan negara Islam yang dahulunya di bawah pengaruh seperti Timur Tengah dan Afrika Utara mengalami kemerosotan ekonomi. Negara Islam semakin teruk terjejas ekonominya apabila selepas tamat Perang Dunia 1 kerana dengan persetujuan Sykes-Picot 1916 wilayah Turki Uthmaniyah telah dibahagikan kepada Perancis, Inggeris, Russia dan Itali. Hal ini menyebabkan ekonomi negara Islam yang dibahagikan telah terjejas akibat daripada penguasaan orang Eropah.

Perdagangan negara Islam semakin merosot kerana masyarakat Eropah telah menguasai perdagangan di Laut Hindi, Laut Mediternean, Terusan Suez dan jalan perdagangan yang lain. Hal ini telah menyebabkan Eropah semakin mengusai ekonomi negara Islam. Contohnya, Perancis dan Inggeris telah mengawal syarikat Terusan Suez dan orang Yahudi di Mesir memiliki hampir seluruh gedung besar perniagaan dan banyak melibatkan diri dalam pasaran saham. Selain itu, penguasaan Soviet Union yang menguasai sekitar satu pertiga daripada jumlah perniagaan asing Iran. Penguasaan ekonomi oleh masyarakat Eropah di negara Islam telah melemahkan ekonomi negara Islam.

3.3 Sosial
Kesan yang paling ketara yang menimpa negara Islam adalah aspek sosial akibat kejatuhan Turki Uthmaniyah. Kemerosotan tindak tanduk sosial hasil daripada kejatuhan Turki telah mempengaruhi negara Islam yang lain. Permodenan Turki telah menjadi ikutan negara Islam yang lain. Hal ini dapat dibuktikan kepercayaan sosialis Fabian Qibti Salama Musa di Iran yang berpendapat bahawa kebudayaan Barat menjadi kunci kepada reformasi sosial. Kebudayaan Barat ini telah menyebabkan keruntuhan akhlak masyarakat di negara-negara Islam. Kejatuhan Turki Uthmaniyah telah memberi kesan terhadap negara Islam dan rakyatnya yang membawa kepada perpecahan umat Islam. Contohnya, Inggeris menggalakkan pemisahan kaum Assyria dengan menubuhkan tentera khas untuk menindas kaum Kurdi dan Turki yang tinggal di utara Iraq. Jelaslah bahawa perpaduan umat Islam mula retak selepas kejatuhan Turki Uthmaniyah.

4.0 Penutup
Turki Uthmaniyah mempunyai sorotan sejarahnya yang tersendiri yang telah melalui era kegemilangan, kemerosotan yang akhirnya membawa kepada kejatuhan. Kedudukan kuasa Turki Uthmaniyah yang besar dan luas pada suatu ketika dahulu telah hilang sama sekali pada penghujung abad ke-18 dan yang tinggal hanya beberapa daerah kecil yang masih berada di bawah taklukan Sultan Turki. Pengakhiran kerajaan Turki Uthmaniyah bermula selepas Mustafa Kamal Antartuk mengisytiharkan Turki sebagai kerajaan Republik.

Sejarah telah memperlihatkan kejatuhan Turki akibat masalah dalaman dan luaran yang tidak dapat diselesaikan secara sistematik. Antara masalah tersebut adalah kelemahan Sultan Turki, pemberontakan, penyelewengan seperti rasuah, ekonomi yang tidak teratur, tentera yang lemah dan pengaruh luaran akibat daripada kebangkitan Eropah. Masalah ini telah menyebabkan kejatuhan Turki Uthmaniyah dan memberi tempias kepada negara Islam yang lain sama ada dari aspek ekonomi, sosial dan politik. Di samping itu, kejatuhan Turki sering dikaitkan dengan permasalahan pemimpinnya yang mementingkan hiburan dan keseniaan. Hal ini dibuktikan dengan kenyataan orientalis barat yang mengatakan bahawa salah satu faktor kejatuhan Turki Uthmaniyah adalah disebabkan oleh pemimpin dan sehingga rakyat golongan yang mementingkan hiburan dan keseronakkan. Oleh itu, sewajarnya keadaan ini dijadikan iktibar dan sehingga kebangkitan semula institusi Khilafah seterusnya Islam kembali terbilang.


Bibliografi

Badri Yatim, 2005, Sejarah Peradaban Islam, Jakarta, PT Rajagrafindo Persada.

Dusuk Ahmad, 1978, Ikhtisas Perkembangan Islam, Kuala Lumpur, Dewan Bahasa dan Pustaka.

Fadhlullah Jamil, 2007, Islam di Asia Barat Moden: Penjajahan dan Pergolakkkan, Shah Alam, Karisma Publications Sdn. Bhd.

Hamka, 1977, Sejarah Umat Islam, Kuala Lumpur, Penerbit Pustaka Antara.

Lois A. Aroian dan Richard P. Mitchell, 1991, Timur Tengah dan Afrika Utara Moden, Kuala Lumpur, Dewan Bahasa dan Pustaka.

Mariana Adnan dan J.U Bracus, 2002, Ensiklopedi Ternatis Dunia Islam Khilafah (2), Jakarta, PT Ichtiar Baru Van Hoeve.

Marshall G.S Hodgson, 2004, Kebangkitan Islam, Gambaran & Sejarah Dalam Tamadun Dunia Edisi Empayar Sebuk Letupan dan Zaman Moden, Jilid III, Kuala Lumpur, Dewan Bahasa dan Pustaka.

Muhd. Jamil Mukmin, 1992, Sejarah Perkembangan Islam, Kuala Lumpur, Nurin Enterprise.

Syafiq A. Mughni, 1996, Sejarah Kebudayaan Islam di Kawasan Turki, Surabaya, Fakulti Arab Ain Sunan Ampel.
Posted by Mustakim Bin Suhaili
Visit the Site
MARVEL and SPIDER-MAN: TM & 2007 Marvel Characters, Inc. Motion Picture © 2007 Columbia Pictures Industries, Inc. All Rights Reserved. 2007 Sony Pictures Digital Inc. All rights reserved. blogger templates